Ada dua cara utama untuk berhenti vape: kurangkan sedikit demi sedikit, dengan menurunkan kekuatan nikotin dan menjarakkan sedutan, atau tetapkan tarikh berhenti dan berhenti terus dengan sokongan. Biasanya akan ada gian, rasa cepat marah, susah tidur dan murung selama beberapa hari hingga dua minggu. Kementerian Kesihatan (KKM) menyediakan bantuan berhenti melalui JomQuit, Klinik Berhenti Merokok dan aplikasi AI bernama Cik Era. Masalah yang lebih serius ialah vape yang dicampur dadah. Jika seseorang keliru, berhalusinasi atau rebah selepas menghisap vape, hubungi 999.
Kenapa vape susah ditinggalkan
Nikotin dalam vape menyebabkan ketagihan. Pusat Kawalan dan Pencegahan Penyakit Amerika Syarikat (CDC) menyatakan berhenti vape mungkin serupa dengan berhenti merokok, kerana kedua-duanya melibatkan ketagihan nikotin.
Ramai remaja di Malaysia juga menghisap vape. Tinjauan Kebangsaan Kesihatan dan Morbiditi (NHMS) 2022 bagi remaja, yang dipetik KKM pada Jun 2026, mendapati 11.1 peratus remaja berumur 13 hingga 17 tahun menghisap vape, iaitu kira-kira seorang daripada setiap sembilan remaja. Dalam kalangan remaja lelaki, kadarnya 18.6 peratus, lima kali ganda berbanding remaja perempuan (3.7 peratus).
Gejala tarikan nikotin: apa yang dirasa
Apabila seseorang berhenti vape, NHS menyenaraikan gejala yang biasa:
- gian yang kuat untuk menghisap
- cepat marah atau rasa sedih
- susah menumpukan perhatian
- rasa lebih lapar daripada biasa
- susah tidur
Smokefree.gov, laman Institut Kanser Kebangsaan Amerika Syarikat, menambah sakit kepala, cemas dan rasa letih. Menurutnya, gejala paling teruk hanya bertahan beberapa hari hingga kira-kira dua minggu, dan akan hilang sedikit demi sedikit selagi seseorang tidak kembali menghisap vape.
Cara berhenti vape: langkah demi langkah
NHS menerangkan dua cara.
Kurangkan secara berperingkat:
- Semak kekuatan nikotin pada cecair vape dan turunkan sedikit demi sedikit.
- Panjangkan jarak antara sesi, contohnya daripada setiap 20 minit kepada setiap 40 minit.
- Tetapkan tempat atau waktu bebas vape, seperti dalam kereta, dalam bilik tidur atau semasa makan, dan tambah dari minggu ke minggu.
Berhenti terus: tanya ahli farmasi atau kaunselor berhenti merokok tentang produk terapi gantian nikotin (NRT) yang sesuai untuk anda.
Apa pun cara yang dipilih, perkara ini membantu:
- Beritahu kawan dan keluarga, dan jika boleh, berhenti bersama orang lain.
- Sediakan cara mengalih perhatian bila gian datang, contohnya berjalan atau main teka-teki.
- Raikan setiap hari atau minggu tanpa vape.
- Gabungkan kaunseling dengan ubat jika boleh, seperti yang disyorkan CDC.
Rawatan ketagihan vape di Malaysia
Perkhidmatan berhenti merokok KKM bernaung di bawah mQuit, program yang dilancarkan kementerian pada November 2015 bersama klinik kerajaan dan swasta. Pada Jun 2026, KKM menyenaraikan pilihan ini untuk mereka yang mahu berhenti:
- JomQuit, platform digital percuma KKM yang menghubungkan anda dengan penyedia terlatih. Ia mempunyai 90 penyedia swasta berdaftar dan telah membantu 9,349 klien sejak Oktober 2024.
- Klinik Berhenti Merokok di hospital dan klinik kesihatan kerajaan, yang menawarkan kaunseling dan ubat.
- Cik Era, aplikasi teman maya berasaskan AI yang dilancarkan pada Mac 2026 untuk mereka yang mahu berhenti merokok atau vape, boleh diakses melalui mQuit.
Anda boleh mula di jomquit.my atau bertanya di klinik kesihatan kerajaan yang terdekat.
Undang-undang vape di Malaysia
Akta Kawalan Produk Merokok untuk Kesihatan Awam 2024 (Akta 852) berkuat kuasa pada 1 Oktober 2024. Akta ini meliputi rokok elektronik dan cecair vape, selain produk tembakau, dan melarang jualan kepada sesiapa yang berumur bawah 18 tahun.
Menteri Kesihatan mahu pergi lebih jauh. Pada Januari 2026, beliau berkata KKM menyasarkan larangan pada tahun ini, bermula dengan vape sistem terbuka, iaitu jenis yang boleh diisi semula sendiri, kerana ia disalah guna dengan dadah sintetik. Pada Jun 2026, beliau berkata bukti vape dadah memberi asas yang kukuh untuk larangan itu, yang masih dalam pertimbangan. Kami belum menemui tarikh kuat kuasa yang disahkan, setakat Oktober 2026.
Vape dadah: masalah yang berbeza
Vape yang dicampur dadah jauh lebih berbahaya daripada ketagihan nikotin.
- Dari 2024 hingga Mac 2025, polis membuka 96 kertas siasatan berkaitan vape mengandungi dadah. Timbalan Menteri Kesihatan berkata lebih 70 peratus disahkan mengandungi dadah synthetic cannabinoid (kanabinoid sintetik) dan amphetamine.
- Sehingga April 2026, rekod rampasan polis menunjukkan 402 kes. Menteri Kesihatan menyenaraikan bahan yang dikesan, iaitu benzodiazepin termasuk nimetazepam, MDMA (ekstasi), kanabinoid termasuk THC (bahan aktif dalam ganja), metamfetamin (syabu), dan dadah sintetik baharu yang dipanggil "Piu Piu".
- Pada 22 Julai 2026, tujuh pelajar sekolah menengah di Sentul, Kuala Lumpur, ditemui khayal selepas dipercayai menghisap vape mengandungi cecair dadah, dan dua daripada mereka dikejarkan ke hospital. Polis kemudian menumpaskan tiga sindiket dan merampas 5,927 kartrij vape, menurut Kosmo.
Vape dadah kelihatan sama seperti vape biasa, jadi ibu bapa atau pengguna sendiri mungkin tidak tahu apa isinya. Kanabinoid sintetik ialah dadah buatan manusia. FRANK, perkhidmatan nasihat dadah kerajaan UK, menyatakan ia selalunya jauh lebih kuat daripada ganja biasa dan boleh menyebabkan episod psikotik, sawan, jantung berdegup laju dan sakit dada, malah ada kematian yang dikaitkan dengannya.
Ketagih nikotin atau terkena dadah?
Ketagihan nikotin biasa nampak seperti gian, cepat marah dan resah apabila tiada vape. Ini boleh ditangani dengan sokongan berhenti merokok, dan perkhidmatan di atas memang disediakan untuk tujuan itu.
Tanda-tanda lain pula menunjukkan sesuatu yang lebih daripada nikotin:
- keliru, atau khayal seperti "zombie"
- berhalusinasi, terlalu paranoid atau berkelakuan luar biasa
- tiba-tiba rebah
- sawan (kejang) atau sakit dada
Jika mana-mana tanda ini berlaku, hubungi 999. Simpan vape itu dan beritahu pasukan perubatan apa yang digunakan.
Jika tanda-tanda ini berulang, atau orang itu juga menggunakan ganja, syabu atau pil, ini sudah menjadi masalah dadah yang perlukan penilaian pakar. Panduan kami tentang ketagihan ganja dan syabu menerangkan dadah-dadah itu, dan hukuman dadah di Malaysia menerangkan sudut undang-undang.
Soalan lazim
Macam mana nak berhenti vape?
Sama ada kurangkan secara berperingkat, dengan menurunkan kekuatan nikotin dan menjarakkan sesi, atau tetapkan tarikh berhenti dan berhenti terus dengan terapi gantian nikotin dan sokongan. JomQuit, Klinik Berhenti Merokok dan aplikasi Cik Era daripada KKM ialah tempat yang baik untuk bermula.
Berapa lama gian vape akan hilang?
Gejala tarikan nikotin yang paling teruk biasanya bertahan beberapa hari hingga kira-kira dua minggu. Ia akan berkurang dari semasa ke semasa selagi seseorang tidak kembali menghisap vape.
Anak ketagih vape, apa patut saya buat?
Bercakap dengannya dengan tenang tentang apa yang vape beri kepadanya, dan tawarkan untuk bantu dia mencari sokongan berhenti. Jika dia bawah 18 tahun, klinik kesihatan kerajaan ialah tempat pertama yang baik. Jika dia nampak keliru, berhalusinasi atau rebah selepas menghisap vape, hubungi 999.
Macam mana nak tahu vape ada dadah?
Selalunya tidak boleh diketahui dengan melihat vape itu. Tanda amarannya ada pada orang itu sendiri: keliru, berhalusinasi, khayal atau rebah selepas menghisap. Keadaan ini perlukan rawatan perubatan segera.
Bagaimana Salus boleh membantu
Salus menawarkan program kediaman 90 hari yang persendirian, sulit dan sukarela untuk dewasa berumur 18 tahun ke atas di Cyberjaya, Selangor. Setiap tetamu menjalani penilaian perubatan, psikiatri dan psikologi sebaik tiba, gejala tarikan diuruskan bersama penjagaan perubatan, dan seorang Klinisian Salus merancang kehidupan harian bersama setiap orang. Kosnya RM7,000 sebulan, semua termasuk: bilik persendirian, makanan, penjagaan 24 jam dan pemantauan perubatan, terapi individu dan berkumpulan, sesi keluarga serta pelan susulan. Halaman pemulihan dadah kami menerangkan program 90 hari itu.
Keluarga boleh menghubungi kami dahulu, sebelum orang itu bersetuju. Hubungi atau WhatsApp Salus untuk perbualan sulit, dan panduan kami tentang cara bercakap dengan orang yang anda sayangi tentang mendapatkan bantuan membantu untuk perbualan pertama di rumah.
Artikel ini ialah maklumat umum, bukan nasihat perubatan.
